ویترین ژیپس

شناسنامه تخصصی: ژیپس (Gypsum)

• فرمول شیمیایی: $CaSO_4 \cdot 2H_2O$ (سولفات کلسیم تترا هیدرات)


• سیستم بلوری: مونوکلینیک (Monoclinic)


• رده‌بندی: سولفات‌ها (Sulfates)


• رنگ: بی‌رنگ، سفید، خاکستری، یا گاهی زرد/قهوه‌ای (به دلیل ناخالصی‌های آلی یا اکسید آهن)


• سختی (مقیاس موس): ۲ (بسیار نرم؛ با ناخن خراشیده می‌شود)


• جلا: شیشه‌ای (Vitreous) تا پرلی (Pearly) در صفحات کانی


• شکست: غیرمتقاطع (Uneven) یا کانی‌گون (Conchoidal) در برخی حالات


• انواع فرم‌های ظاهری (Polymorphs/Habits):


• الست (Selenite): بلورهای شفاف و شیشه‌ای با جلا بسیار بالا.


• الپس‌تر (Alabaster): حالت ریزدانه و مات (بیشتر برای صنایع دستی).


• توژ (Toledoite): ساختارهای بلوری بسیار منظم و زیبا.


• نحوه تشکیل:

1. تبخیری (Evaporitic): در اثر تبخیر آب دریاها یا دریاچه‌های شور.


2. هیدروترمال: رسوب در اثر کاهش دما در سیالات گرم (در برخی کانسارهای سولفیدی).


3. دگرسانی: حاصل دگرسانی کانی‌های کلسیم‌دار در حضور سولفات‌ها.

ژیپس (Gypsum)

ژیپس یک کانی سولفات کلسیم است که به دلیل داشتن دو مولکول آب در ساختار خود ($2H_2O$)، از نظر شیمیایی یک کانی هیدراته محسوب می‌شود. این کانی در سیستم بلوری مونوکلینیک قرار دارد و به دلیل سختی بسیار پایین (۲ در مقیاس موس)، از جمله کانی‌های بسیار نرم در طبیعت است. ژیپس می‌تواند به صورت بلورهای شفاف (مانند سلنیت) یا به صورت توده‌های ریزدانه (آلباستر) یافت شود. این کانی نقش مهمی در درک فرآیندهای تبخیری در رسوبات دارد و می‌تواند نشانه فعالیت‌های هیدروترمال یا دگرسانی در محیط‌های رسوبی باشد.