ویترین سنگ های آذرین بیرونی

سنگ‌های آذرین بیرونی؛ گواهی بر سرعت سرد شدن زمین

«زمانی که گدازه (لاوا) از دهانه آتشفشان خارج می‌شود، با برخورد به هوای سرد یا آب، با سرعتی خیره‌کننده خنک می‌گردد. این سرعت بالا مانع از رشد بلورهای بزرگ می‌شود و سنگ‌هایی با بافت بسیار ریز یا حتی شیشه‌ای ایجاد می‌کند.

در این ویترین، شما می‌توانید طیف رنگی سنگ‌ها را از بازالت تیره تا ریولیت روشن مشاهده کنید. همچنین، سنگ‌های حفره‌دار مانند پامیس نشان‌دهنده حضور گازهای در حال خروج از ماگما هستند و آبسیدین سیاه و براق، نمادی از سرد شدن آنی و بی‌فرصت برای تبلور است.»

طبقه‌بندی سنگ‌ها بر اساس ترکیب شیمیایی 

الف) سنگ‌های بازالتیک (Mafic) - تیره و سنگین

این سنگ‌ها غنی از آهن و منیزیم هستند و معمولاً رنگ سیاه یا سبز تیره دارند.

1. بازالت (Basalt):

• ویژگی: رایج‌ترین سنگ بیرونی زمین. بافت بسیار ریز (Aphanitic).


• نکته بصری: اگر بلورهای کوچکی در آن دیده شود، به آن بازالت پोरفیری می‌گویند.


• کاربرد: جاده‌سازی و سنگ ساختمان.

2. اندزیت (Andesite):

• ویژگی: رنگ خاکستری متوسط. ترکیبی بین بازالت و ریولیت است.


• محیط تشکیل: معمولاً در مناطق فعالیت‌های آتشفشانی زیرادرس (مانند رشته‌کوه‌های آند).

ب) سنگ‌های متوسط و اسیدیک (Felsic) - روشن و سبک

این سنگ‌ها غنی از سیلیس ($SiO_2$) هستند و رنگ روشن (سفید، صورتی، خاکستری روشن) دارند.

1. ریولیت (Rhyolite):

• ویژگی: معادل درون‌بیاتیِ گرانیت است. بافت بسیار ریز و رنگ روشن.


• نکته بصری: گاهی دارای خطوط یا بافت‌های لایه‌ای است.

2. داسیت (Dacite):

• ویژگی: رنگ خاکستری روشن یا مایل به صورتی. بین اندزیت و ریولیت قرار دارد.

۳. ساختارهای خاص 

• بافت شیشه‌ای (Glassy Texture) - نمونه: آبسیدین (Obsidian):


• این سنگ به دلیل سرد شدن آنی (مثل افتادن گدازه در آب)، اصلاً فرصت تبلور نداشته است.


• ظاهر: مانند شیشه سیاه، براق و بسیار تیز. (بسیار جذاب برای نمایش).


• بافت حفره‌ای (Vesicular Texture) - نمونه: پامیس (Pumice) و اسکوریا (Scoria):


• پامیس (پنبه‌ای): بسیار سبک، رنگ روشن، پر از حباب‌های گاز. (می‌توانید نشان دهید که پامیس روی آب شناور می‌ماند!).


• اسکوریا: تیره، سنگین‌تر از پامیس، با حفره‌های درشت‌تر (معمولاً بازالتیک است).