ویترین ژیپس همراه سلستیت

شناسنامه تخصصی: ژیپس و سلستیت (Gypsum & Celestite)

الف) ژیپس (Gypsum)

• فرمول شیمیایی: $CaSO_4 \cdot 2H_2O$


• سیستم بلوری: مونوکلینیک (Monoclinic)


• رده‌بندی: سولفات‌ها


• رنگ: بی‌رنگ، سفید، خاکستری یا زرد بسیار کمرنگ


• سختی (مقیاس موس): ۲ (بسیار نرم - با ناخن خراشیده می‌شود)


• نحوه تشکیل: کانی تبخیری؛ در اثر تبخیر آب دریاها یا دریاچه‌های شور در محیط‌های کم‌عمق تشکیل می‌شود.

ب) سلستیت (Celestite)

• فرمول شیمیایی: $SrSO_4$


• سیستم بلوری: اورتوربی (Orthorhombic)


• رده‌بندی: سولفات‌ها


• رنگ: آبی آسمانی (به دلیل وجود ناخالصی‌های بسیار جزئی) تا بی‌رنگ


• سختی (مقیاس موس): ۳ - ۳.۵


• نحوه تشکیل: در محیط‌های تبخیری، همزمان با سولفات‌های کلسیم (مثل ژیپس)، از طریق رسوب مستقیم استرانسیم از محلول‌های غلیظ می‌شود.

تحلیل زمین‌شناسی ترکیب (Paragenesis):

این دو کانی در یک محیط هم‌زیستی (Syngenetic) تشکیل شده‌اند. وقتی آب یک دریاچه شور تبخیر می‌شود، غلظت نمک‌ها بالا می‌رود و ابتدا کانی‌های کلسیم (ژیپس) و سپس کانی‌های استرانسیم (سلستیت) از محلول جدا و رسوب می‌کنند. وجود این دو در کنار هم، نشان‌دهنده یک سیستم محیطی آرام و تبخیری در گذشته زمین است.

مجموعه تبخیری: ژیپس و سلستیت

این نمونه نمایش‌دهنده یک سیستم رسوبی تبخیری (Evaporite) است. ژیپس ($CaSO_4 \cdot 2H_2O$) به عنوان کانی اصلی سولفات کلسیم، در کنار سلستیت ($SrSO_4$) که کانی استرانسیم است، هم‌زمان از محلول‌های فوق‌اشباع در محیط‌های دریایی یا دریاچه‌ای قدیمی رسوب کرده‌اند. تفاوت در سیستم‌های بلوری (مونوکلینیک در ژیپس و اورتوربی در سلستیت) و تضاد رنگی بین سپیدی ژیپس و آبیِ آسمانیِ سلستیت، نشان‌دهنده فرآیندهای تفکیک شیمیایی در حین تبخیر است.